Posts Tagged ‘นาค’

ตำนานนาคในอาณาจักรกัมพูชา

Written by warittha on July 18th, 2013. Posted in บทความ

 

ผู้คนในอุษาคเนย์ยกย่องนับถือนาค มาแต่ดึกดำบรรพ์ไม่น้อยกว่าสองหรือสามพันปีมาแล้ว มีความเชื่อ และนิทานปรัมปรามากมายกล่าวถึงนาค ในประวัติศาสตร์ของเขมรมีความเกี่ยวข้องกับนาคอย่างแนบแน่น ทำให้เขมรมีนิทานปรัมปราเรื่องนาคมากมายหลายสำนวน ดังเช่น

ตำนานเรื่องนาคสร้างเมืองเขมร – เป็นนิทานปรัมปราของเขมรเรื่องหนึ่งที่มีความสำคัญมาก ซึ่งถือเป็นนิทานบรรพบุรุษของชาวเขมรก็ว่าได้ นิทานกล่าวถึงพระทองที่เป็นโอรสกษัตริย์เมืองหนึ่ง ต่อมาคิดขบถจึงถูกลงโทษให้เนรเทศออกจากเมือง แล้วไปแย่งดินแดนจาม จนได้พบกับนางนาค เมื่อพระทองแต่งงานกับนางนาคแล้ว พญานาคก็ช่วยสร้างบ้านเมืองให้อยู่ ชื่อกรุงกัมพูชา พร้อมทั้งปกป้องคุ้มครองให้เกิดความมั่งคั่งและมั่นคง ดังข้อความตอนหนึ่งในนิทานกล่าวว่า

“แล้วพระยานาคก็สำแดงฤทธาสูบคงคามหาสมุทรที่ตรงนั้น ให้น้ำงวดลงแล้ว จึงทรงเนรมิตเป็นพระนครบวรราชธานี มีป้อมปราการอันโอฬารพร้อมเสร็จ จึงเสด็จพระยานาคให้แต่งปราสาทถวายพระสุณิสา แล้วทำพิธีอาวาหมงคลาภิเศกพระราชบุตรีเป็นพระมเหสีแห่งพระทอง ให้ครองนครโคกหมัน ทรงพระนามพระบาทสมเด็จพระเทววงษ์อัศจรรย์เป็นพระเจ้าแผ่นดิน ผลัดนามพระนครใหม่ตามเหตุซึ่งได้เกิดโดยฤทธิ์พระยานาคนฤมิตร เรียกว่า กรุงกัมพูชาธิบดี พระเจ้าแผ่นดิงองค์นี้เป็นประถมกษัตริย์ ทรงยกนางนาคเทพีเป็นเอกอรรคมเหสีมีนามว่า ทาวดีบรมบพิตร”

ตำนานเรื่องพิธีกรรมสมพาสกับนาค- พบมีการหลักฐานการบันทึกเรื่องพิธีกรรมสมพาสกับนาคในเอกสารจีนชื่อ บันทึกว่าด้วยขนบธรรมเนียมประเพณีของเจินละ ว่าพระเจ้าแผ่นดินต้องเข้าร่วมสมพาสในปราสาททองคำภายในพระราชวังกับภูติงูเก้าศีรษะ ภูติตนนี้เป็นร่างของสตรีและจะปรากฏกายทุกคืน พระเจ้าแผ่นดินจะเสด็จออกจากปราสาทนั้นเมือเพลายามที่ 2 แล้ว จึงจะเข้าที่พระบรรทมร่วมกับพระมเหสีและพระสนมได้ และหากราตรีใดภูติตนนี้ไม่ปรากฏกาย ก็หมายความว่าเวลาสวรรคตของพระเจ้าแผ่นดินนั้นใกล้เข้ามาแล้ว และหากพระเจ้าแผ่นดินมิได้เสด็จไปเพียงราตรีเดียว ก็จะต้องทรงได้รับภัยอันตราย

จากตำนานที่กล่าวถึง ได้มีการตีความโดยผู้เชี่ยวชาญ กล่าวคือ ภูติงูเก้าศีรษะ คือ นาค และความสำคัญของนาคก็คือ “เป็นพระภูมิเจ้าที่ทั่วทั้งประเทศ” หรือก็คือ เป็น “ผี” ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของอาณาจักรกัมพูชาสมัยนั้น ซึ่งน่าจะเป็นความเชื่อที่สืบเนื่องมาจากยุคดึกดำบรรพ์ ส่วน “การร่วมสมพาส” หรือการเสพสังวาสระหว่างชายหญิงเป็นสัญลักษณ์ของการเกิดและความเจริญงอกงาม ฉะนั้น ตำนานเรื่องนี้จึงเอาการร่วมสมพาสระหว่างนางนาคกับกษัตริย์มาเป็นบทบัญญัติหรือกำหนดกฎเกณฑ์หรือเป็นพิธีกรรมที่กษัตริย์ต้องกระทำมิให้ขาด และมีคำทำนายในตอนท้าย

ตำนานเรื่องนาคแสดงให้เห็นความเชื่อ สิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ สร้างระเบียบประเพณีให้ยึดถือสืบต่อกันมาอย่างเหนียวแน่น จนสร้างความเป็นชนชาติที่มีความเข้มแข็ง หากไม่หลงงมงายในความเชื่อแบบผิดๆ ตำนานทั้งหลายจะมีคุณค่าให้เราได้ศึกษาถึงวิถีชีวิต ความเชื่อ และภูมิปัญญาของผู้คนสมัยก่อนที่สร้างรากฐานอันมั่นคงให้คนสมัยหลังดำเนินชีวิตตามครรลองที่ถูกต้องเหมาะสม