นิกายลิงคายัต : ไศวนิกายแห่งความเท่าเทียม

Written by teeranun on September 29th, 2013. Posted in บทความ

นิกายลิงคายัตหรือวีรไศวนิกาย สันนิษฐานว่าก่อตั้งโดยชคัทคุรุ ปัญจาจารย์ (คณะอาจารย์ทั้ง 5) ซึ่งปรากฏหลักฐานทางประวัติศาสตร์พุทธศตวรรษที่ 2 ทั้งนี้ นิกายลิงคายัตเริ่มเป็นที่รู้จักในวงกว้างทางแถบอินเดียใต้ราวพุทธศตวรรษที่ 17 โดยคุรุพัสวันนาหรือพัสเวศวร ซึ่งนับถือพระศิวะในรูปของลึงค์เป็นเทพเจ้าสูงสุดเพียงองค์เดียว

ลิงคายัตมาจากคำในภาษากันนัร ออกเสียงว่า “ลิงควันต์” หมายถึงผู้สวมอิษฏลึงค์ตามร่างกาย อิษฏลึงค์มีลักษณะเป็นสัญลักษณ์รูปไข่แทนการระลึกถึงพระศิวะ เป็นสัญลักษณ์แทนความหมายที่ว่าพระศิวะเป็นความจริงสูงสุด สาวกในนิกายนี้จะพกอิษฏลึงค์ไว้เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำตัว อิษฏลึงค์กับลึงค์มีความแตกต่างกัน กล่าวคือลึงค์จะประดิษฐานอยู่ในวัดเท่านั้น ส่วนอิษฏลึงค์ถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์สำคัญที่สาวกนิกายลิงคายัตจะพกติดตัวไว้ตลอด ทำจากหินชนวนทาด้วยมูลวัวผสมขี้เถ้า บางครั้งผสมเนยฆีลงไปด้วย มักจะทำเป็นชิ้นเล็กจำลองจากสถาพรลึงค์ ซึ่งอิษฏลึงค์นี้ไม่ถือว่าเป็นตัวแทนของพระศิวะ เพราะโดยรากศัพท์สันสกฤต อิษฏ แปลว่า ความต้องการหรือความปรารถนา จึงถือว่าอิษฏลึงค์นี้เป็นเพียงสิ่งที่ทำให้ระลึกถึงพระศิวะ แต่ไม่ใช่สัญลักษณ์แทนองค์พระศิวะ สาวกในนิกายลิงคายัตยังไม่บริโภคเนื้อสัตว์ทุกประเภทรวมถึงเนื้อปลา และมีข้อห้ามในการดื่มสุราเมรัยที่เคร่งครัด

ผู้ก่อตั้งนิกายลิงคายัตชื่อว่าพัสวันนา เป็นผู้ต่อต้านระบบวรรณะ จนกระทั่งเป็นผู้คิดปรัชญาแนวใหม่ที่ปฏิเสธระบบวรรณะ แนวคิดดังกล่าวมีผู้สนับสนุนเป็นจำนวนมากและแนวคิดนี้ได้เผยแพร่บริเวณ
รัฐกรรนาฏกะทางแถบอินเดียใต้ฝั่งตะวันตก โดยแนวคิดของพัสวันนาเชื่อว่าพระศิวะคือผู้สร้างทุกสรรพสิ่ง ซึ่งทุกสรรพสิ่งนี้ไม่มีความแตกต่างในเรื่องเชื้อชาติ ศาสนา เพศ ภาษา ฯลฯ เพราะถือว่ามีต้นกำเนิดจากพระศิวะทั้งหมด

ข้อบัญญัติที่สำคัญประการหนึ่งของนิกายลิงคายัตคือ “ทาโสหะ” ซึ่งพัสวันนาคิดข้อบัญญัตินี้ขึ้นเพื่อต่อต้านแนวคิดแบบศักดินาที่มีการแบ่งลำดับชนชั้นของคนเป็นผู้ปกครองกับผู้ถูกปกครอง พัสวันนาเห็นว่ามนุษย์ควรปกครองตัวเอง ทำมาหากินให้เต็มที่ และรับใช้สังคม หากทุกคนปฏิบัติเช่นนี้ได้ ก็จะเป็นการธำรงรักษาสังคมไปในตัว และเป็นการส่งเสริมให้คนลดความเห็นแก่ตัวลงได้ นิกายลิงคายัตจึงถือเป็นนิกายที่สร้างความเท่าเทียมกันของบุคคล และยังเปิดโอกาสให้บุคคลพัฒนาศักยภาพของตนเอง รวมถึงการสร้างประชาคมทางจิตวิญญาณที่เน้นความเป็นประชาธิปไตยทั้งทางด้านสังคมและเศรษฐกิจ

Tags: , , , ,

 
shares